25.06.2018

Türkiyədə seçkilər: verilən mesajlar və nəticə

Türkiyədə eyni gündə keçirilən prezident və parlament seçkiləri heç şübhəsiz ki, dünyanın başlıca gündəmi oldu. İstər seçkilərin nəticələri, istərsə də bu nəticələrin Türkiyəyə, eləcə də regiona təsirləri, hazırda ən çox üzərində müzakirələr açılan mövzulardır. Bir çox ilklərlə Türkiyə siyasi tarixinə keçən bu seçki əslində ciddi məqamları, nəticələri isə ciddi mesajları ilə yadda qalacaq. 

21.03.2018

NOVRUZ - TÜRKÜN «YENİ GÜN» BAYRAMI

Bahar bayramı insanlığın qeyd etdiyi ən qədim bayramladan biri, hətta birincisi sayıla bilər. Bəlkə də ona görədir ki, bir çox xalqlar bu bayramı «özünküləşdirməyə» çalışır, müxtəlif rəvayət və bağlarla onu özlərinə calamağa səy göstərirlər. E.Əlibəyzadə qeyd edir ki, qədim şumer eposu «Bilqamıs» dastanında bahar bayramımız «yeni il», «yeni gün», «yazın ilk günü», «bahar bayramı» kimi adlandırılır, bolluq, bərəkət rəmzi kimi xatırlanır. Çin qaynaqlarından Kutaqdu Biliyə, Kaşqarlı Mahmuddan Biruniyə, Nizamül Mülkün Siyasətnaməsindən Məlikşahın təqviminə qədər, Ağqoyunlu Uzun Həsənin qanunlarınadək dava edən çoxəsrlik bir silsilə boyu Novruz ilə bağlı qeydlərə rast gəlmək olar. Digər tərəftən Sivas hökmdarı Qazi Bürhanəddin Əhməd, Osmanlılarda Sultan I Əhməd və Sultan IV Murad, Səfəvi İmperiyasının qurucusu Şah İsmayıl kimi türk hökmdarlarının, din adamlarından Baki Əfəndi və şeyxülislam Yəhya Əfəndinin, şairlərimizdən Pir Sultan Abdal, Füzuli, Şəhriyar və Məhdumqulunun uzun bir tarix boyu Novruz bayramının gəlişini «Novruziyyə» və ya «Bahariyyə» deyilən şerlərlə qeyd etmələrini də bilirik. Ayrıca Novruzun Türk musiqisinin ən əski mürəkkəb məqamlarından biri olarak da mədəniyyətimizdə 7 əsrdən artıq bir tarixə sahib olduğunu bilirik. Bu məqam ilk dəfə Urmiyəli Səfiyəddin Abdulmömin Urməvi (1224-1294) tərəfindən istifadə edilmişdir. Bu şəkildə hazırda əlimizdə iyirmiyədək məqam istifadə edilməkdədir. 

21.02.2018

Afrin uğrunda rəqabət?

“Zeytun budağı” əməliyyatının Türkiyə tərəfindən uğurla davam etdiyi və hər keçən gün məhv edilmiş terrorçuların sayının artdığı bir zamanda Afrin ətrafında yeni spekulyasiyalar beynəlxalq media vasitəsi ilə ortaya atıldı. Əsəd rejiminə bağlı rəsmi qüvvələrin Afrinə daxil olacağı və bununla bağlı YPG/PYD terror qruplaşmaları ilə razılıq əldə edilməsi ilə bağlı xəbərlər bir sıra aparıcı media konqlomeratlarının baş xəbərinə çevrildi. Hətta Reuters belə, sanki Suriyada yeni bir dönəmin başlanacağının anonsu kimi təqdim etdi, ictimaiyyətə sızdırılan bu xəbəri. 

21.01.2018

Afrin əməliiyatı: səbəblər və mümkün nəticələr

Daha əvvəllərdə qeyd etdiyimiz kimi, Afrin əməliyyatı ciddi strateji əhəmiyyətə malikdir, ABŞ-ın bütün təzyiqlərinə rəğmən keçiriləcəyinə əminliyimizi bildirmişdik. Ümumiyyətlə hazırda yaşananlar, Türkiyənin bölgədəki mövqeyini olduqca gücləndirəcək. Afrinin nəzarətə götürülməsi Türkiyənin təhlükəsizliyi baxımından olduqca önəmlidir və PKK, YPG və PYD terror təşkilatlarına ciddi sarsıdıcı zərbə olacaq. 

06.01.2018

İranda “ərəb baharı”?


İranda baş verən son etiraz aksiyaları ilə bağlı müxtəlif fikir və rəylər səsləndirilməkdədir. Görünən odur ki, 10 gündən artıqdır ki, davam edən proseslər heç də göründüyü qədər sadə deyil və olanlar iqtisadi narazılığın fonunda həm daxili, həm də xarici faktorlarla pərçimlənmiş ciddi siyasi hesablaşmanın konturlarını ortaya qoymaqdadır. 

İlk nöbədə vurğulamalıyıq ki, baş verənərin birmənalı şəkildə yalnız xarici amillərlə əlaqələndirilməsini doğru hesab etmirik və burada daxili faktorlar da son dərəcə ciddi əhəmiyyət daşımaqdadır. 

17.11.2017

Unudulmayan hədəf - Atatürk!

NATO-nun Norveçdəki hərbi təlimlərində əsgərlərin atış hədəfi kimi Atatürk və Erdoğanın şəkilləri yerləşdirildiyinə görə Türkiyəli 41 hərbçi təlimdən geri çağrılıb. 
Ciddi məqamdır.
Bununla bağlı müxtəlif şərhlər var. Mən məsələyə daha fərqli bucaqdan münasibət bildirmək istərdim...

07.11.2017

Səudlarda “update”

Əslində Səudiyyə Ərəbistanında baş verən prosesləri bir daxili “yenilənmə” kimi də qəbul etmək olar. Səudlar bu yenilənməyə getməyə məcbur idilər, çünki bölgədə baş verənlər sadəcə fərqli çıxış yolu qoymurdu. Dəyişikliyin əsası isə hələ iyun ayında qoyulmuşdu. Həmin zaman Səudiyyə Ərəbistanının kralı Salman bin Əbdül Əziz əl-Səud şahzadə Məhəmməd bin Naifi vəliəhdlikdən uzaqlaşdırdı və yerinə 31 yaşlı oğlu Məhəmməd bin Salmanı təyin etdi. 

Diqqətli oxucularımız xatırlayırsa, elə o zaman da birmənalı şəkildə vurğulamışdıq ki, vəliəhdin dəyişməsi Səudiyyə Ərəbistanının regionda baş verən proseslərə daha çevik və hətta sərt münasibət göstərəcəyinin əlaməti kimi qiymətləndirilə bilər. 

10.09.2017

Myanmarda yaşananlar: geosiyasi rəqabətdə irqçi maşalar

İstər Myanmarda (biz həm də Birma adı ilə tanıyırıq) olsun, istərsə də müsəlmanların kompakt yaşadığı dünyanın hər hansı bir nöqtəsində, əgər geosiyasi və geoiqtisadi maraqlar toqquşursa o zaman yaşananların dəhşətindən və qətliamların miqyasından asılı olmayaraq münasibət təbii ki, kifayət qədər soyuq və ikitərəfli olur. Yüzillərdir münaqişəsi bitməyən Yaxın Şərq buna əyani sübutdur. Bu səbəbdən hazırda Myanmarda baş verənləri biz, sadəcə olaraq həmin əraziləri nəzarət altında saxlamaq istəyən güclərin toqquşması kimi qiymətləndirə bilərik. Faciəli haldır ki, bu toqquşma Arakan müsəlmanlarının kütləvi şəkildə qətliamı ilə müşahidə edilməkdədir. Halbuki bölgədə yaşananlar yeni deyil və bunun təməli 20-ci əsrin 40-cı illərinə dayanır. 

22.08.2017

Afrikada türk-ərəb rəqabəti

Türkiyənin Somalidə hərbi baza açacağı ilə bağlı yayılan xəbər ilk növbədə özü ilə bir sıra suallar da doğurdu. Bilindiyi kimi, qardaş ölkədə ən yüksək səviyyələrdə dəfələrlə “Afrika açılımı”nda maraqlı olduqları dilə gətirilmişdi. Lakin Türkiyənin nəzərlərini niyə dayaq nöqtə olaraq məhz Somaliyə tərəf çevirməsinin səbəbləri maraq doğurmaqdadır. 

İlk öncə onu vurğulamaq gərəkir ki, Somali Türkiyənin 2011-ci ildən etibarən Afrika açılışında önəmli nöqtədir. Hərbi baza Somali ilə bağlanmış “Müdafiə Sənayesi İşbirliyi razılaşması” çərçivəsində açılır və bu bazanın 2015-ci ilin mart ayından başlanan inşası üçün 50 milyon dollardan artıq pul xərcləndi. Ümuiyyətlə son beş ildə Somaliyə edilən yardımların həcmi 370 milyon civarındadır. Razılaşmaya əsasən, 200-ə qədər türk əsgərinin 10 minlik bir ordu hazırlaması planlaşdırılır.

04.08.2017

Amulinin açıqlaması ilə gələn erməni razılaşması

İranın ali rəhbəri Ayətullah Seyyid Əli Xameneyinin Ərdəbil vilayəti üzrə nümayəndəsi Seyyid Həsən Amulinin Iranla Azərbaycanın münasibətlərini şərh edən açıqlaması, əslində çox düşündürücü oldu. Təkcə ona görə yox ki, bu açıqlama əslində bizim illərdir İrandan gözlədiyimiz, umduğumuz sözlərin və fikirlərin ifadəsi idi, həm də ona görə ki, zamanlama diqqət çəkici idi. Hətta bu zaman Güney Azərbaycanın Çaldıran şəhərində, Qarakilsəyə minlərlə erməninin dini ziyarət üçün axışaraq gəldiyini və Tehranın da onların öz ayinlərini icra etmələri üçün hər cür şərait yaratmalarını da görməzdən gəlmək olardı. Lakin bir məqam əslində açıqlamanın mahiyyəti və zamanlaması ilə bağlı bütün suallara nöqtə qoymuş oldu. Açıqlamadan cəmi bir neçə gün sonra, İran İslami Şura Məclisi Ermənistanla aralarındakı sərhədyanı əməkdaşlığa dair razılaşmanı təsdiqlədi.