Əvvəl söz vardı və söz hər şey idi və hər şey sözlə yaradıldı...

Hazırda hamı, Suriyada baş verənləri – daha doğrusu ortada olan vahim mənzərənin izahını verməyə çalışmaqdadırlar. Konspirologiya tərəfdarlarından tutmuş, “3-cü dünya müharibəsi” kəhanətinin səbrsiz tərəfdarlarına qədər hər kəs, Suriyada baş verənlərin təhlili ilə məşğul olmaqdadırlar. Bu deyilənlərə münasibət bildirmək olardı. Fəqət, bunu etmədən, baş verənlərlə bağlı öz fikirlərimizi bölüşməyi daha məqsədəuyğun hesab etdik. İlk növbədə isə, əsasən bu sualara cavab tapmağa çalışacağıq: 1. “Fərat qalxanı”nın bitməsi ilə, ABŞ raketləri arasında əlaqə varmı? 2. Hamının belə həyəcanla danışdığı və gözlədiyi 3-cü Dünya və ya ABŞ-Rusiya müharibəsi olacaqmı? 3. Raketlərin əsas hədəfləri nə idi və bu hədəflərə çatdılarmı? 

Xoşgəldin, Şəhidim!  Torpaq müqəddəsdir, deyərlər... Onu müqəddəs edən sənin qanındır, Şəhidim. Sən canından can verdin Vətənə, Vətən oldun. Vətənsizlər nə bilər,sənin dəyərini.  Biz “Vətən”,- dedik, sən onun uğruna əlində silah düşmənə sinəni sipər etdin. Biz “Bayraq”,- dedik, sən onun qürurla dalğalanması üçün canını fəda etdin. Və zirvəyə qalxdın... Düşünmədin arxanda ağlar qoyduğun ananı... İstinə həsrət qalan, qoxunu özləyən yarını... Bəlkə də üzünü belə görmədiyin ana bətnində əmanət körpəni...

Razılığa gəlməyəcəkləri bəli idi... Bunu 5 ildir deyirəm: Türkiyə və Rusiyanın prinsipial məsələlərdə razılığa gəlməsi mümkün deyil! Çünki hər iki ölkə regionda - Yaxın Şərqdən tutmuş, Qafqazlara, Balkanlara qədər oturuşmuş ənənəvi siyasi baxışları olan iki böyük imperiyanın varisləridir. Hər ikisi iddialıdır. Hər iki dövlətin maraqları, hədəfləri var.  Ankaranın ruslarla YPG/PYD qüvvələri ilə bağlı razılaşmaya ümid etməsinin nəticəsi(zliyi) əvvəldən bəlli idi. Son günlərdə kürd qruplaşmalarının, sırf türk birləşmələrinin və onların dəstəklədikləri qüvvələrin nəzarətinə keçməsin deyə, Menbiç istiqamətində bir neçə məntəqəni qəsdən Əsəd rejimi qüvvələrinin nəzarətinə tərk etmələri, əslində çox mətləbdən xəbər verirdi. Kürd qruplaşmaları ilə Əsəd arasında əldə edilən razılaşmada Moskva önəmli halqadır və bunu Ankara bildiyindən, Rusiya ilə anlaşmağa cəhd göstərirdi. Lakin...

1967-ci ildə Ərəb ölkələri - Suriya, Misir, Əlcəzair, İordaniya və İraqla aparılmış məşhur altıgünlük müharibə zamanı İsrailin nəzarətinə keçən, 1981-ci ildə Knessetin (İsrail parlamenti) qərarı ilə anneksiya olan Qolan təpələri son 50 ildə bu və ya başqa dərəcədə manipulyasiya faktoru olub və bundan zamanla istər ərəb ölkələrinin özləri, istərsə də İran öz siyasətlərində təhdid və hədə elementi kimi istifadə ediblər. Lakin bilindiyi kimi, bu, həmişə elə hədə olaraq qalıb və hazırda da həmin, kifayət qədər ciddi strateji əhəmiyyətə malik, içməli su ehtiyatları ilə zəngin ərazilərin İsrailin nəzarətində qalması buna əyani sübutdur.  Lakin hazırda İranın özünə yaxın birləşmələri Qolan təpələrindəki mövqelərində yerləşdirməsi, Avropa mediasının (“İndependent”) məsələ ilə bağlı həyəcan siqnalı çalmasına səbəb olub. 

Təbii ki, prezidentin İran səfəri ciddi əhəmiyyətə malikdir və regionda baş verən proseslərin fonunda gerçəkləşən bu səfərə diqqət, həm də beynəlxalq əhəmiyyət daşımaqdadır. Erməni mediasında səfərlə bağlı heç bir məlumatın yer almaması, Türkiyə mediasında isə əksinə, maraqlı reaksiyalar sərgilənməsi faktlarının özü bunu əyani sübut edir. Azərbaycan və İran prezidentlərinin son 3 ildə gerçəkləşdirdikləri sayca 8-ci görüşdür. 

Fransa Konstitusiya Məhkəməsinin "erməni soyqırımı"nı inkar etmənin kriminallaşdırılması haqqında qanunu ləğv etməsi ilk növbədə baş verən proseslər fonunda Avropanın Türkiyəyə münasibətini dəyişdirmək məcburiyyətində qalmasından xəbər verir. Diqqət edin: bir tərəfdən daha çox daxili auditoriyaya hesablanmış siyasət izləyəcəyini, eləcə də Rusiya ilə münasibətləri daha isti məcraya salmağı düşünən ABŞ prezidentinin məlum açıqlamaları, bununla da faktiki olaraq Rusiya ilə qoca qitənin ziddiyyətli və kəskin münasibətərinin davam etdiyi zamanda baş-başa qalması, digər tərəfdən də Avropa ilə münasibətləri son dərəcə kəskinləşən Türkiyənin Rusiya ilə münasibətlərinin normallaşması, hətta bir çox prinsipial məqamlarda ortaq məxrəcə gəlmək cəhdlərinin edilməsi .

İran prezidentinin Ermənistan səfəri ilə bağlı çox danışılır və yazıır. Mən sadəcə olaraq məsələyə bir qədər fərqli rakursdan qısa nəzər salmaq istədim.  Bu səfər bir daha onu sübut edir ki, 21-ci əsr dünyasında dini ideologiya sadəcə olaraq fanatiklərə, cahil və savadsız insanlara yönəlik təsir vasitəsidir və əslində bu ideoloji təbliğatı əlində bayraq edən teokratik dövlətlər belə, müsir dövrdə milli-dövlətçilik hədəfləridən çıxış edərək addımlarını atırlar. Müasir dövrdə h ansısa ümmət, məzhəb təəssübkeşliyi çəkən şəxs sadəcə olaraq ətrafında baş verənləri anlamayacaq qədər ya idealistdir, ya da ümumiyyətlə bəsit təfəkkürə malikdir.